Antonov An-22: specificaties, status en fatale crash

De Antonov An-22 is het grootste propellervliegtuig ter wereld — vier enorme tegendraaiende propellers, een vleugelspanne van 64 meter en een lading tot 60.000 kilogram. Rusland was tot december 2025 de enige operateur van dit icoon, tot een fatale crash nabij Ivanovo het einde markeerde van de laatste vliegende An-22 ter wereld. Dit artikel zet de feiten op een rij: specificaties, historie en wat de crash betekent voor de toekomst van zwaar luchttransport.

Eerste vlucht: 27-02-1965 · Maximale snelheid: 740 km/u · Bereik max. lading: 5.000 km · NATO-codenaam: Cock · In dienst sinds: 1965

Zes feiten over de An-22, van eerste vlucht tot crash in 2025.

Vliegt de Antonov An-22 nog steeds?

De Antonov An-22 is sinds 9 december 2025 niet meer in operationele dienst. Het toestel dat destijds crashte, de Antonov An-22A met registratie RF-08832, stond bij de Russische luchtmacht bekend onder de naam ‘Vasiliy Semenenko’ en behoorde tot 8 VTAP (8e Luchttransportdivisie) van de Russische luchtmacht. Volgens bronnen was het vliegtuig rond juni 2024 al buiten dienst gesteld, ongeveer 18 maanden voor de fatale crash. Na het verlies van RF-08832 resteren geen operationele An-22’s meer in de Russische vloot. De crash vond plaats tijdens een testvlucht na onderhoud, in de initiële klimfase na vertrek van Ivanovo-Severny Air Base. Ooggetuigen zagen het toestel in de lucht uit elkaar vallen, waarna delen neerstortten in het Uvodskoye Reservoir nabij Ivankovo in de Ivanovo Oblast.

Huidige operationele status

Sinds 9 december 2025 zijn er geen operationele An-22-vliegtuigen meer in de wereld. De enige potentiële civiele operateurs buiten Rusland hebben geen melding gemaakt van actieve vluchten. Het Technik Museum in Speyer (Duitsland) bewaart één exemplaar als museumstuk, maar dat toestel is niet langer vliegwaardig. De productie eindigde in 1976 bij de Tashkent Aviation Plant in Oezbekistan; alle 66 gebouwde exemplaren zijn inmiddels ofwel gesloopt ofwel geparkeerd in diverse staten van aftakeling.

Laatste bekende vluchten

De crash van RF-08832 was niet de eerste keer dat een An-22 in het nieuws kwam. Het toestel werd gerapporteerd als buiten dienst gesteld in juni 2024, maar onderging later onderhoud dat resulteerde in de fatale testvlucht van 9 december 2025. De crash vond plaats om 11:00 lokale tijd, waarbij alle acht inzittenden — vijf bemanningsleden en drie ingenieurs — omkwamen.

Hoeveel Antonov An-22 zijn er?

Antonov produceerde in totaal 66 exemplaren van de An-22 tussen 1965 en 1976. De productie vond plaats bij de Tashkent Aviation Plant in Oezbekistan, wat destijds onderdeel was van de Sovjet-Unie. Van deze 66 toestellen is het merendeel inmiddels gesloopt of definitief geparkeerd. Na de crash van RF-08832 resteren geen operationele exemplaren meer in de wereld.

Productieaantallen

De productie liep van 1965 tot 1976, met een piek in de late jaren zestig en vroege jaren zeventig. Elk exemplaar kreeg een uniek serienummer; RF-08832 had serienummer 053484317/07-04 en werd gebouwd in 1975. Dit maakte RF-08832 tot een van de oudste nog vliegende An-22’s toen het neerstortte. De Sovjet-Unie verdeelde de toestellen over militaire eenheden en een enkele civiele operateur voor strategisch zwaar transport.

Overgebleven exemplaren

Behalve het gecrashte RF-08832 en het museumstuk in Speyer zijn er geen bevestigde vliegwaardige An-22’s meer. De meeste exemplaren eindigden hun loopbaan in de decennia na de Sovjet-implosie, toen onderhoudsbudgetten wegvielen en reservedelen schaars werden. Wat resteert is een handvol statische museumstukken en zekerheid dat de wereldwijde vloot na december 2025 op nul staat.

Is Antonov Oekraïens of Russisch?

Antonov is een Oekraïens vliegtuigontwerpbureau, opgericht in 1946 en gevestigd in Kiev. Het bedrijf ontwikkelde de An-22 in de jaren zestig als antwoord op de Sovjet-behoefte aan zwaar transportvermogen. Hoewel de Sovjet-Unie de bestellingen financierde en de productie plaatsvond in wat nu Oezbekistan is, blijft Antonov een Oekraïens bedrijf. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 ging het intellectuele eigendom van alle Antonov-ontwerpen naar Oekraïne.

Oorsprong van Antonov

Het ontwerpbureau werd geleid door Oleg Antonov, naar wie het bedrijf is vernoemd. Onder zijn leiding bouwde Antonov een reputatie op voor robuuste, onconventionele vliegtuigontwerpen. De An-22 was het zwaarste toestel dat het bureau ooit ontwierp en bleef dat tot de komst van de latere An-124 Ruslan. De Sovjet-luchtmacht was de primaire afnemer, maar Antonov behield de rechten op het typeontwerp.

Huidige nationaliteit

Het gecrashte vliegtuig RF-08832 stond geregistreerd in Rusland en werd geëxploiteerd door de Russische luchtmacht. Dit weerspiegelt de verdeling van Sovjet-materieel na 1991: Rusland erfde het merendeel van de militaire luchttransportvloot. Antonov zelf opereert nog steeds vanuit Kiev en onderhoudt de civiele An-124-operaties via diens dochteronderneming Antonov Airlines. De An-22-productie is al decennia gestopt, maar de ontwerprechten rusten bij het Oekraïense bedrijf.

Is de Antonov An-22 uit elkaar gevallen?

Ja, de Antonov An-22A RF-08832 viel op 9 december 2025 in de lucht uit elkaar — een fenomeen dat in de luchtvaart bekend staat als ‘in-flight breakup’. Ooggetuigen nabij het Uvodskoye Reservoir zagen het toestel tijdens de initiële klimfase uit elkaar breken, waarna verschillende delen van de romp en constructie neerstortten in het water. Alle acht inzittenden kwamen hierbij om het leven.

Crash in Ivanovo 2025

Het toestel vertrok om 11:00 lokale tijd vanaf Ivanovo-Severny Air Base voor een testvlucht na onderhoud. Binnen enkele minuten na het opstijgen verloor het toestel zijn structuurintegriteit. De crashlocatie lag nabij Ivankovo in de Ivanovo Oblast, waar het Uvodskoye Reservoir als een van de eerste neerslaglocaties fungeerde. De Russische autoriteiten starten een onderzoek, maar het officiële crashrapport was bij het afronden van dit artikel niet gepubliceerd. De testvlucht na onderhoud wijst erop dat het toestel wellicht technische mankementen ondervond die bij het routine-onderhoud niet waren opgemerkt.

Oorzaak en details

De exacte oorzaak van de in-flight breakup is nog niet officieel vastgesteld. Wel is bekend dat het toestel in de klimfase was — een fase waarbij aerodynamische belastingen op de structuur hoog zijn, vooral bij een zwaar beladen vliegtuig. De An-22 staat bekend om zijn vermogen om extreme lasten te dragen, maar 50 jaar operationele belasting eist zijn tol. The War Zone meldde dat het toestel vermoedelijk al buiten dienst was gesteld voordat het onderhoud onderging dat leidde tot de fatale testvlucht.

Wat zijn de specificaties van de Antonov An-22?

De Antonov An-22 is ontworpen als zwaar transportvliegtuig en houdt tot op heden het record als grootste propellervliegtuig ter wereld. Met een vleugelspanne van 64,40 meter en vier gigantische tegendraaiende propellers overtreft het elke andere turboprop ooit gebouwd. De specificaties weerspiegelen de Sovjet-behoefte aan strategisch luchttransport naar afgelegen bases zonder verharde startbanen.

Prestaties en afmetingen

De maximale snelheid bedraagt 740 kilometer per uur, terwijl de kruissnelheid rond 580 kilometer per uur ligt. Met maximale lading van 60.000 kilogram bereikt het toestel 5.000 kilometer; met volledige brandstoftanks en 45.000 kilogram lading groeit het bereik tot 10.950 kilometer. Het maximale startgewicht is 250.000 kilogram. Het operationele plafond ligt op 9.100 meter, en de startbaanlengte bij maximaal startgewicht bedraagt 1.300 meter. De brandstofcapaciteit bedraagt maximaal 43.000 kilogram — een directe consequentie van de enorme motoren en het gewicht dat het toestel kan transporteren.

Cockpit en capaciteit

De cockpit van de An-22 bood plaats aan vijf bemanningsleden: twee piloten, een navigator, een boordwerktuigkundige en een radio-operator. De ladingruimte meet 33 meter in lengte met een cargo volume van 639 kubieke meter — ruimte genoeg voor zware voertuigen, helikopters of grootschalige infrastructuuronderdelen. Dankzij de vier verticale staarten (een onderscheidend kenmerk van alle An-22’s) had het toestel een onbelemmerd zicht vanuit de cockpit en een efficiënte cargo-deurconfiguratie voor side-load en front-load operaties. De aandrijving bestaat uit vier Kuznetsov NK-12MA turboprop motoren, elk goed voor 11.000 kilowatt vermogen.

Tijdlijn

Zes momenten die de geschiedenis van de An-22 definiëren, van de eerste vlucht tot de crash.

De tijdlijn toont een vliegtuig dat 60 jaar dienstde en desondanks tot het einde operationeel bleef — tot de crash alle resterende hoop op een doorstart definitief uitbande.

Bevestigde feiten en onduidelijkheden

Drie claims over de An-22 zijn gedekt door bronnen van tier 1 of tier 2, twee punten blijven onduidelijk totdat officiële rapporten verschijnen.

De AN-22 maakte zijn eerste vlucht op 27 februari 1965. De bemanning stond onder leiding van testpiloot Yurii Kurlin.

— Antonov (officiële geschiedenis)

Ooggetuigen meldden dat ze de An-22 zagen breken in de lucht, waarbij delen van de romp neerstortten in een reservoir nabij het dorp.

— The War Zone (defensiejournalistiek)

Voor de Russische luchtmacht is het verlies van RF-08832 meer dan een materieel verlies. De An-22 was het enige toestel in de vloot dat strategische ladingen naar afgelegen bases kon transporteren zonder verharde startbanen. Met dit toestel verdwijnt die capaciteit voorgoed. De An-124 Ruslan, het bredere zustertoestel, kan weliswaar zwaardere ladingen tillen, maar mist de korte-veldcapaciteit van de An-22. Voor operationele planningen in poolgebieden en arctische bases betekent dit een significante inkrimping van mogelijkheden.

Voor Oekraïense Antonov-ontwerpers en hun civiele vliegactiviteiten heeft de crash geen directe impact — de An-124-vloot blijft operationeel. Maar het definitieve einde van de An-22 markeert het sluitstuk van een tijdperk waarin Sovjet-ingenieurs vliegtuigen bouwden die geen ander land ooit overtrof in robuustheid en draagvermogen.

Voor lezers in Nederland: wie zwaar transport nodig heeft, wendt zich tot An-124-charters via Antonov Airlines of vergelijkbare operateurs. De An-22 bestaat straks alleen nog als museumstuk.

Gerelateerde lectuur: Dodelijk ongeval Oisterwijk vandaag: wat tonen de 112-meldingen? · Romana op de scooter – Dodelijk ongeval in Amsterdam-West

De baanbrekende Antonov An-22, met zijn recordspanwijdte, legde de basis voor latere giganten zoals de Antonov An-124 Ruslan die straalmotoren inzette voor extreme payloads.

Veelgestelde vragen