De oudste boom ter wereld: Old Tjikko 9550 jaar oud

Old Tjikko in Zweden is de omstreden recordhouder als oudste boom ter wereld — het verborgen wortelstelsel is bijna 10.000 jaar oud. De zichtbare spar is echter slechts enkele eeuwen oud.

Oudste boom (wortelstelsel): Old Tjikko, Zweden, 9.550 jaar · Oudste individuele boom: Methuselah, VS, 4.800+ jaar · Locatie Old Tjikko: Fulufjället Nationaal Park · Locatie Methuselah: White Mountains, Californië

Onderstaande tabel vat de kerngegevens samen van Old Tjikko en de belangrijkste concurrent.

Wat is de oudste boom ter wereld?

De titel “oudste boom ter wereld” klinkt simpel, maar het antwoord hangt af van hoe je “boom” definieert. Old Tjikko in het Zweedse Fulufjället Nationaal Park is technisch gezien geen individuele boom maar een genet — een genetisch organisme dat zichzelf kloont via wortels (Wikipedia). Het zichtbare stammetje is slechts enkele eeuwen oud. De echte leeftijd zit onder de grond: het wortelstelsel is via koolstofdatering gedateerd op ongeveer 9.566 jaar (Wikipedia). Die wortels schoten aan het einde van de laatste ijstijd, rond 7550 v.Chr. (Hunebednieuws Cafe).

Old Tjikko in Zweden

Old Tjikko groeit op Fulufjället, een bergplateau in de provincie Dalarna, en werd in 2004 ontdekt door professor Leif Kullman van Universiteit Umeå (FHM). De spar is slechts 4 à 5 meter hoog en heeft meerdere stammen — een groeivorm die past bij het ruige bergklimaat. De naam komt overigens van de overleden husky van Kullman (Plantsome). Het klonen werkt zo: wanneer een stam afsterft, groeit een nieuwe stam uit het wortelgestel. De zichtbare stam is dus maximaal 600 jaar oud, terwijl het wortelstelsel al tienduizenden jaren meegaat.

Methuselah in de VS

Methuselah is een бородатая Pinus longaeva in de White Mountains van Inyo County, Californië, en was tot de ontdekking van Old Tjikko de erkende recordhouder. De boom is 4.845 jaar oud en groeit in een beschermd gebied waar de exacte locatie geheim wordt gehouden (Plantsome). Anders dan Old Tjikko is Methuselah een echte individuele boom: één stam, één wortelstelsel, één genetische identiteit sinds het begin van de beschaving.

Wat zijn de 10 oudste bomen ter wereld?

Een harde top-10-lijst is lastig samen te stellen omdat verschillende bronnen verschillende criteria gebruiken — wortelleeftijd versus stamleeftijd, clonende versus individuele organismen. Onderzoekers baseren zich meestal op jaarring-onderzoek (dendrochronologie) of koolstofdatering.

Top 5 met leeftijden en locaties

Op basis van beschikbare bronnen staan deze bomen bekend als de oudste levende exemplaren:

De onderstaande tabel toont de bekendste kandidaten, gegroepeerd naar leeftijdstype.

Europese vs Amerikaanse kandidaten

Europa heeft met Old Tjikko de oudste clonende boom ter wereld. De Verenigde Staten hebben daarentegen de oudste individuele bomen — vooral бородатые dennen in Californië. Dit verschil komt door klimaatomstandigheden: na de ijstijd begon de Noorse spar in Zweden relatief laat te groeien, terwijл бородатые dennen in de droge Amerikaanse bergen extremen overleven die andere soorten niet doorstaan.

Waar staat de oudste boom op aarde?

Old Tjikko staat in Nationaal Park Fulufjället, in de provincie Dalarna in Midden-Zweden. Het park werd in 2002 geopend door koning Karel XVI Gustaf (Verkeersbureaus.info), een periode waarin de Zweedse natuurbescherming steeds serieuzer werd genomen.

Locatie Old Tjikko

Old Tjikko groeit op een stenige helling op ongeveer 800 meter hoogte, niet ver van het hoogste punt van het park. De bereikbaarheid is beperkt: bezoekers kunnen de boom alleen bereiken via begeleide tours in juli en augustus (Aroundus). Dit is deels om de boom te beschermen, maar ook omdat het terrein zonder gids gevaarlijk is.

Toegang tot Fulufjället

Fulufjället ligt ongeveer 250 kilometer ten noordwesten van Stockholm en is bereikbaar per auto of openbaar vervoer tot het dorp Idre, gevolgd door een korte autorit naar het park. Het nationale park heeft een bezoekerscentrum met informatie over de lokale flora en fauna, inclusief Old Tjikko. De toegang is gratis sinds de opening in 2002.

Waarom dit telt: de locatie is bewust beschermd gebleven. Zonder de afgelegen ligging en de beperkte toegang had Old Tjikko waarschijnlijk niet zo lang kunnen overleven — menselijke activiteit is een van de grootste bedreigingen voor oude bomen wereldwijd.

Hoe oud is de oudste boom ter wereld?

De leeftijd van Old Tjikko is bepaald via C14-datering (koolstofdatering) van genetisch materiaal onder de boom, uitgevoerd in een lab in Miami, Florida (Hunebednieuws Cafe). Wikipedia noemt 9.566 jaar, terwijl andere bronnen 9.550 jaar hanteren — een verschil dat samenhangt met de nauwkeurigheid van de dateringsmethode en de precieze locatie van het monster.

Meetmethoden: jaarringen en DNA

Voor individuele bomen zoals Methuselah gebruiken onderzoekers dendrochronologie: het tellen van jaarringen. Dit werkt niet voor Old Tjikko omdat de boom zichzelf kloont — er is geen ononderbroken stam met opeenvolgende ringen. Daarom is gekozen voor koolstofdatering van het wortelstelsel zelf (Wikipedia). De methode is betrouwbaar maar geeft een geschatte leeftijd, geen exacte geboortedatum.

Controverses rond leeftijden

Er zijn enkele disputed claims. Pando in Utah, een clonend wortelstelsel van populieren, wordt door sommige bronnen geschat op 80.000 tot 1 miljoen jaar oud (Plantsome), maar die schattingen zijn omstreden vanwege moeilijkheden bij genetische datering van zulke grote organismen. Voor Europese bomen is het fysiek onmogelijk dat een boom ouder is dan ongeveer 11.000 jaar in Zweden: de ijstijd eindigde pas rond die periode, en vóór die tijd was de grond bedekt met ijs (Hunebednieuws Cafe).

Wat dit betekent: de leeftijd van Old Tjikko is wetenschappelijk onderbouwd maar niet in beton gegoten. Nieuwe dateringen of ontdekkingen kunnen het beeld veranderen. Dat is precies wat fascinerend is aan dit onderwerp: geen enkele bron spreekt met absolute zekerheid.

Bestaat er een boom van 9000 jaar oud?

Ja — en het antwoord is Old Tjikko. De boom werd in 2004 ontdekt door professor Leif Kullman van Universiteit Umeå, en de leeftijd van het wortelstelsel werd daarna via C14-datering bevestigd op ongeveer 9.550 jaar (Curioctopus). Wikipedia spreekt van 9.566 jaar, wat binnen de foutmarge van de dateringsmethode valt.

Bewijs voor Old Tjikko

Het bewijs rust op meerdere bronnen: Wikipedia als meest gedetailleerde Nederlandstalige samenvatting met referenties, nieuwssites die de ontdekking en parkdetails beschrijven, en wetenschappelijke context over de ijstijd die de datering ondersteunt. Professor Kullman en zijn team hebben geen twijfel laten bestaan over de authenticiteit van de vondst.

Vergelijking met andere claims

Oudere claims dan Old Tjikko bestaan eigenlijk niet, tenzij je Pando meetelt. Pando’s wortelstelsel wordt door sommige onderzoekers geschat op 80.000 jaar of ouder, maar die claim is volgens meerdere bronnen onzeker. In Europa kun je oudere bomen vinden — Finland heeft enkele sparren van enkele duizenden jaar — maar geen die de 9.500 jaar van Old Tjikko benaderen.

Wat zeggen bronnen?

“Hij is 9.550 jaar en daarmee de oudste boom van de wereld.”

— Verkeersbureaus.info (reissnieuws, 2015)

“De boom schoot wortel aan het einde van de laatste ijstijd.”

— Hunebednieuws Cafe (nieuwsblog, 2022)

“Professor Leif Kullman en zijn groep laten er geen twijfel over bestaan: deze boom is 9.550 jaar oud.”

— Curioctopus (artikel over Old Tjikko)

De mediaconsensus is duidelijk: Old Tjikko is de oudste boom ter wereld als je het wortelstelsel meetelt. De nuance — dat het technisch een genet is en geen individuele boom — wordt door de meeste bronnen wel genoemd maar zelden als DISCLAIMER gepresenteerd. Dat is precies waar de kritische lezer op moet letten.

Wat dit betekent: voor natuurbeschermers en natuurliefhebbers onderstreept Old Tjikko hoe kwetsbaar zelfs het oudste leven is. Een boom die de ijstijd overleefde kan nu worden bedreigd door klimaatverandering, verminderde sneeuwval in Zweden, of verstoring door toerisme. De beschermde status van Fulufjället is cruciaal voor zijn overleving.

Gerelateerde lectuur: Hoe oud is André van Duin? · Hoe oud is Trump?

Veelgestelde vragen